W 2026 roku pełne składki ZUS przedsiębiorcy wynoszą łącznie ok. 1926,77 zł miesięcznie (bez składki zdrowotnej), a podstawa ich wymiaru to 5652 zł. Nowi przedsiębiorcy mogą skorzystać z ulgi na start (6 miesięcy bez składek społecznych) oraz preferencyjnego ZUS przez kolejne 24 miesiące, płacąc ok. 456 zł miesięcznie. Po wyczerpaniu obu ulg dostępny jest Mały ZUS Plus, którego wysokość zależy od przychodów z poprzedniego roku. Składka zdrowotna w 2026 r. wynosi minimum 432,54 zł miesięcznie (przy skali podatkowej i podatku liniowym). Termin opłacania składek to 20. dzień następnego miesiąca.
Podstawa wymiaru składek ZUS w 2026 roku
Podstawa wymiaru pełnych składek społecznych ZUS w 2026 r. wynosi 5652 zł, co odpowiada 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (9420 zł). To wzrost w porównaniu z 2025 r., gdy podstawa wynosiła 5203,80 zł.
Zmiana podstawy wymiaru bezpośrednio przekłada się na wyższe obciążenia przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (JDG). Warto znać te liczby, zanim zaplanuje się budżet firmy na kolejny rok.
Minimalne wynagrodzenie a ZUS w 2026 roku
Minimalne wynagrodzenie w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto i stanowi punkt odniesienia dla kilku ważnych stawek ZUS. Na jego podstawie oblicza się m.in. podstawę preferencyjnych składek (30% minimalnego wynagrodzenia) oraz minimalną składkę zdrowotną.
Wzrost minimalnego wynagrodzenia względem 2025 r. sprawia, że rosną również składki przedsiębiorców korzystających z preferencyjnych stawek i Małego ZUS Plus.
Pełny ZUS 2026 – ile wynoszą poszczególne składki?
Łączne pełne składki społeczne ZUS przedsiębiorcy w 2026 r. wynoszą ok. 1926,77 zł miesięcznie (z dobrowolną składką chorobową). Poniżej znajduje się zestawienie wszystkich składek.
- Emerytalna: 1103,27 zł (19,52% podstawy)
- Rentowa: 452,16 zł (8% podstawy)
- Chorobowa (dobrowolna): 138,47 zł (2,45% podstawy)
- Wypadkowa: 94,39 zł (1,67% podstawy przy stopie 1,67%)
- Fundusz Pracy: 138,47 zł (2,45% podstawy)
Bez dobrowolnej składki chorobowej łączne składki społeczne wynoszą ok. 1788,30 zł miesięcznie. Do tej kwoty należy doliczyć składkę zdrowotną.
Warto pamiętać, że rok składkowy dla składki wypadkowej trwa od 1 kwietnia do 31 marca, a jej stopa procentowa może się różnić w zależności od liczby ubezpieczonych w firmie i rodzaju działalności.
Składka chorobowa – dlaczego warto ją opłacać?
Składka chorobowa jest dobrowolna dla przedsiębiorców, ale jej opłacanie daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Bez tej składki przedsiębiorca nie otrzyma żadnego świadczenia w przypadku choroby lub rodzicielstwa.
Decyzja o przystąpieniu do ubezpieczenia chorobowego lub rezygnacji z niego powinna być świadoma – szczególnie dla osób planujących założenie rodziny lub prowadzących działalność w branży, gdzie ryzyko choroby zawodowej jest wyższe.
Składka zdrowotna przedsiębiorcy 2026
Minimalna składka zdrowotna w 2026 r. wynosi 432,54 zł miesięcznie i dotyczy przedsiębiorców rozliczających się na skali podatkowej oraz podatkiem liniowym. Jest to 9% minimalnego wynagrodzenia (4806 zł).
Składka zdrowotna na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych
Wysokość składki zdrowotnej na ryczałcie zależy od przedziału przychodów osiągniętych w poprzednim roku. W 2026 r. obowiązują następujące stawki:
- Do 60 000 zł przychodu rocznie: 498,35 zł miesięcznie
- Od 60 001 zł do 300 000 zł przychodu rocznie: 830,58 zł miesięcznie
- Powyżej 300 000 zł przychodu rocznie: stawka wyższa (ok. 1495,04 zł miesięcznie)
Składka zdrowotna na ryczałcie jest stała w danym roku i nie zmienia się wraz ze wzrostem przychodów w trakcie roku – liczy się przychód z roku poprzedniego. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o wpływie formy opodatkowania na składkę zdrowotną, przeczytaj artykuł o kluczowych zmianach dla firm w 2026 roku.
Ulga na start ZUS – zasady i warunki
Ulga na start zwalnia nowego przedsiębiorcę ze składek społecznych przez pierwsze 6 pełnych miesięcy prowadzenia działalności. W tym czasie płacona jest wyłącznie składka zdrowotna.
Z ulgi na start może skorzystać osoba, która:
- rozpoczyna działalność gospodarczą po raz pierwszy lub wznawia ją po co najmniej 60 miesiącach przerwy,
- nie prowadzi działalności na rzecz byłego pracodawcy (w zakresie czynności wykonywanych wcześniej na etacie) w ciągu pierwszych 6 miesięcy.
Ulga na start to realna oszczędność – przez pół roku przedsiębiorca płaci wyłącznie składkę zdrowotną (minimum 432,54 zł/mc), zamiast ponad 2300 zł łącznych składek. Jeśli planujesz zakładać firmę, sprawdź nasz poradnik na temat zakładania działalności gospodarczej.
Preferencyjny ZUS – stawki w 2026 roku
Preferencyjny ZUS to niższe składki przez pierwsze 24 miesiące działalności (liczone po zakończeniu ulgi na start lub od razu, jeśli przedsiębiorca nie korzystał z ulgi na start). Podstawa wymiaru wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 1441,80 zł w 2026 r.
Łączne składki społeczne na preferencyjnym ZUS w 2026 r.:
- Z dobrowolną składką chorobową: ok. 456,18 zł miesięcznie
- Bez składki chorobowej: ok. 420,87 zł miesięcznie
Do tej kwoty należy doliczyć składkę zdrowotną. Łączne obciążenie przedsiębiorcy na preferencyjnym ZUS wynosi więc ok. 850–900 zł miesięcznie – znacznie mniej niż przy pełnych składkach.
Mały ZUS Plus 2026 – dla kogo i jak działa?
Mały ZUS Plus jest dostępny dla przedsiębiorców, którzy wyczerpali preferencyjny ZUS i których roczny przychód z działalności nie przekroczył 120 000 zł w poprzednim roku. Podstawa wymiaru składek jest uzależniona od dochodu (nie przychodu) z poprzedniego roku i mieści się w przedziale od 1441,80 zł do 5652 zł.
Jak obliczyć podstawę Małego ZUS Plus?
Podstawę oblicza się jako iloczyn dochodu z poprzedniego roku, odpowiedniego współczynnika i liczby dni prowadzenia działalności. Szczegółowy wzór znajdziesz w dokumentach ZUS, ale warto powierzyć to obliczenie biuru rachunkowemu.
Ważne zasady Małego ZUS Plus:
- Podstawa nie może być niższa niż 1441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia).
- Podstawa nie może być wyższa niż 5652 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia).
- Z Małego ZUS Plus można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy.
- Zgłoszenia do ZUS dokonuje się do 31 stycznia danego roku lub do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin preferencyjnych składek.
Jeśli potrzebujesz pomocy przy wyliczeniu podstawy i rejestracji w ZUS, skorzystaj z naszych usług księgowych dla JDG.
Termin opłacania składek ZUS
Składki ZUS za dany miesiąc należy opłacić do 20. dnia następnego miesiąca. Dla przedsiębiorców bez pracowników termin to 20. dzień kolejnego miesiąca (np. składki za styczeń – do 20 lutego). Dla płatników zatrudniających pracowników termin wynosi do 15. dnia następnego miesiąca.
Składki wpłaca się na trzy odrębne numery rachunków składkowych przypisanych do płatnika przez ZUS (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP).
Porównanie stawek ZUS 2025 i 2026
Stawki ZUS w 2026 r. są wyższe niż w 2025 r. Wzrost wynika ze zmiany prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i minimalnego wynagrodzenia. Najważniejsze różnice przedstawia poniższe zestawienie:
- Podstawa pełnych składek: 5203,80 zł (2025) → 5652 zł (2026)
- Minimalne wynagrodzenie: wzrost do 4806 zł (2026)
- Minimalna składka zdrowotna: wzrost do 432,54 zł (2026)
- Podstawa preferencyjnych składek: wzrost do 1441,80 zł (2026)
Planując budżet firmy, warto uwzględnić te zmiany z wyprzedzeniem. Przydatne wskazówki na ten temat znajdziesz w artykule jak skutecznie wystartować z własną firmą w 2026 roku.
Rozliczanie ZUS w jednoosobowej działalności gospodarczej
Przedsiębiorca prowadzący JDG samodzielnie rozlicza i opłaca swoje składki ZUS – w odróżnieniu od pracownika, za którego robi to pracodawca. Rozliczenie odbywa się przez platformę ZUS PUE (Portal Usług Elektronicznych).
Każdy przedsiębiorca składa dokumenty rozliczeniowe (DRA) za siebie, chyba że biuro rachunkowe robi to w jego imieniu. Przy zmianie ulgi (np. z preferencyjnych składek na Mały ZUS Plus lub pełny ZUS) konieczna jest wyrejestrowanie z dotychczasowego kodu ubezpieczenia i ponowna rejestracja na nowym.
Jeśli prowadzisz działalność w Białymstoku lub okolicach i szukasz wsparcia w rozliczaniu ZUS, zapoznaj się z naszą ofertą biura rachunkowego. Obsługujemy przedsiębiorców z całego regionu.
Jeśli zatrudniasz pracowników i zależy Ci na sprawnej obsłudze kadrowo-płacowej, odwiedź stronę naszych usług kadr i płac lub przeczytaj nasz poradnik po zarządzaniu płacami.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przedsiębiorca może jednocześnie korzystać z ulgi na start i być zatrudniony na etacie – jak wpływa to na składki ZUS?
Tak, można łączyć ulgę na start z umową o pracę. Jeśli przedsiębiorca jest zatrudniony na etacie z wynagrodzeniem co najmniej równym minimalnemu (4806 zł brutto w 2026 r.), to z tytułu działalności gospodarczej w ramach ulgi na start płaci wyłącznie składkę zdrowotną. Składki społeczne są finansowane w całości przez pracodawcę z tytułu umowy o pracę i nie trzeba ich płacić dodatkowo od działalności. Po zakończeniu ulgi na start sytuacja może się zmienić – warto sprawdzić aktualne przepisy lub skonsultować się z biurem rachunkowym.
Co się stanie, jeśli przedsiębiorca spóźni się z opłaceniem składek ZUS – jakie są konsekwencje i czy można wnioskować o odroczenie?
Spóźnienie z opłaceniem składek ZUS skutkuje naliczeniem odsetek za zwłokę (analogicznie jak w przypadku zobowiązań podatkowych). Jeśli zaległość jest duża lub utrzymuje się długo, ZUS może wszcząć postępowanie egzekucyjne. Przedsiębiorca, który ma przejściowe problemy finansowe, może złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie zaległości na raty. ZUS rozpatruje takie wnioski indywidualnie. Ważne: nieopłacona składka chorobowa powoduje wypadnięcie z ubezpieczenia, co oznacza utratę prawa do zasiłków.
Jak zmiana formy opodatkowania w trakcie roku wpływa na wysokość składki zdrowotnej?
Zmiana formy opodatkowania w trakcie roku jest możliwa w ograniczonym zakresie i wpływa na sposób wyliczania składki zdrowotnej. Każda forma opodatkowania ma inną metodę obliczania składki – przy skali podatkowej wynosi 9% dochodu (min. 432,54 zł/mc), przy podatku liniowym również 4,9% dochodu (min. 432,54 zł/mc), a przy ryczałcie jest stała i uzależniona od przedziału przychodów. Jeśli zmiana nastąpi w trakcie roku, składkę zdrowotną oblicza się odrębnie dla każdego okresu w danej formie opodatkowania. Rozliczenie roczne składki zdrowotnej uwzględnia oba okresy.
Czy przedsiębiorca prowadzący kilka działalności lub spółkę równocześnie z JDG płaci składki ZUS podwójnie?
Nie zawsze. Przedsiębiorca prowadzący jednocześnie JDG i będący wspólnikiem spółki (np. sp. z o.o.) może być zobowiązany do opłacania składek z obu tytułów lub tylko z jednego – zależy to od rodzaju spółki i zakresu ubezpieczeń. W przypadku kilku JDG (wpisów do CEIDG) istnieje tylko jeden wpis i jedne składki. Natomiast komplementariusze spółek komandytowych czy jawnych płacą składki ZUS odrębnie z tytułu spółki. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy – warto skonsultować się z księgowym.
Jak udokumentować podstawę do Małego ZUS Plus i kiedy złożyć odpowiednie zgłoszenie do ZUS?
Podstawę do Małego ZUS Plus dokumentuje się na podstawie danych z rocznego zeznania podatkowego lub ksiąg rachunkowych za poprzedni rok. Przedsiębiorca samodzielnie oblicza dochód z działalności, wylicza podstawę wg wzoru ZUS i wykazuje ją w deklaracji DRA (lub imienny raport RCA). Zgłoszenia do ZUS z kodem 05 90 (lub 05 92 dla ubezpieczenia chorobowego) należy dokonać do 31 stycznia danego roku. Jeśli przedsiębiorca kończy preferencyjny ZUS w trakcie roku, zgłoszenie składa do 7. dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym upłynął 24-miesięczny okres preferencji. Dokumenty potwierdzające przychód/dochód przechowuje się przez 5 lat – ZUS może zażądać ich okazania.