Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to uproszczona forma opodatkowania, w której podatek płacisz od całego przychodu – bez odliczania kosztów. Stawki wynoszą od 2% do 17% i zależą od rodzaju działalności. Ryczałt opłaca się przede wszystkim freelancerom i małym firmom usługowym o niskich kosztach. W 2026 roku wprowadzono nową stawkę 17% dla usług świadczonych na rzecz podmiotów powiązanych. Jeśli prowadzisz działalność w Białymstoku i szukasz wsparcia w rozliczeniach, profesjonalna księgowość dla działalności gospodarczej pomoże Ci uniknąć błędów i dobrać właściwą formę opodatkowania.
Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej, w której podstawą opodatkowania jest przychód bez możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodu. Oznacza to, że podatek obliczasz od pełnej kwoty wpływów, niezależnie od tego, ile wydałeś na prowadzenie firmy.
To właśnie brak możliwości uwzględnienia kosztów jest kluczową cechą odróżniającą ryczałt od skali podatkowej czy podatku liniowego. Z tego powodu ryczałt przynosi największe korzyści przedsiębiorcom, których działalność nie generuje wysokich wydatków – czyli np. freelancerom, programistom, copywriterom, doradcom czy małym firmom handlowym.
Szczegółowe porównanie ryczałtu z innymi formami opodatkowania znajdziesz w artykule Formy opodatkowania działalności gospodarczej – porównanie i wskazówki przy wyborze.
Kto może stosować ryczałt – limit przychodów i wyłączenia
Z ryczałtu mogą skorzystać przedsiębiorcy, których przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły 2 000 000 euro. W 2026 roku, po przeliczeniu według kursu NBP z pierwszego dnia roboczego października 2025 roku, limit wynosi około 8 569 200 zł.
Zasady dla nowych przedsiębiorców
Nowi przedsiębiorcy mogą wybrać ryczałt już od pierwszego dnia działalności, bez względu na przewidywane przychody. Co ważne, przekroczenie limitu w pierwszym roku prowadzenia firmy nie powoduje automatycznej utraty prawa do ryczałtu w tym roku – zmiana formy opodatkowania staje się obowiązkowa dopiero od kolejnego roku podatkowego.
Kto nie może wybrać ryczałtu?
Ryczałt ewidencjonowany jest niedostępny m.in. dla osób prowadzących apteki, kantory walutowe, handel częściami do pojazdów lub świadczących usługi, które przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym wprost wyłączają. Przed wyborem tej formy opodatkowania warto dokładnie sprawdzić, czy Twój rodzaj działalności nie znajduje się na liście wyłączeń.
Stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych 2026
Stawka ryczałtu zależy wyłącznie od rodzaju wykonywanej działalności. W 2026 roku obowiązują następujące stawki:
- 2% – sprzedaż produktów roślinnych i zwierzęcych z własnej uprawy i hodowli
- 3% – działalność gastronomiczna w zakresie sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%
- 5,5% – roboty budowlane, niektóre usługi wytwórcze i działalność wytwórcza
- 8,5% – wybrane usługi (m.in. najem prywatny do 100 000 zł przychodu rocznie)
- 12% – wybrane usługi informatyczne, najem powyżej 100 000 zł przychodu, wolne zawody medyczne
- 10% – usługi w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek
- 14% – usługi w zakresie ochrony zdrowia, architektoniczne i inżynierskie
- 15% – usługi IT i oprogramowania, konsulting, wolne zawody (np. tłumacze, rzecznicy patentowi)
- 17% (nowość od 2026 r.) – usługi konsultingowe, doradcze i zarządcze świadczone na rzecz podmiotów powiązanych
Stawka 17% dla usług na rzecz podmiotów powiązanych – co to oznacza w praktyce?
Od 2026 roku przedsiębiorcy świadczący usługi (m.in. doradcze, konsultingowe, zarządcze) na rzecz spółek, w których posiadają udziały lub akcje, zapłacą wyższy ryczałt – 17% zamiast dotychczasowych 15%. Zmiana ta dotyczy szczególnie wspólników spółek z o.o. lub akcyjnych, którzy jednocześnie prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą i fakturują swoją spółkę. Jeśli taka sytuacja dotyczy Twojej firmy, koniecznie skonsultuj rozliczenia z biurem rachunkowym – sprawdź ofertę naszego biura rachunkowego.
Więcej o zmianach podatkowych wprowadzonych w tym roku przeczytasz w artykule Kluczowe zmiany dla firm w 2026 roku.
Jak wybrać ryczałt – formalności i terminy
Wybór ryczałtu wymaga złożenia oświadczenia o wyborze tej formy opodatkowania do właściwego urzędu skarbowego. Termin to 20. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskałeś pierwszy przychód w danym roku. Przy rozliczeniu kwartalnym oświadczenie możesz złożyć do końca roku podatkowego.
W praktyce oświadczenie składa się przez formularz CEIDG-1, aktualizując dane działalności gospodarczej. Jeśli dopiero zakładasz firmę, możesz wskazać ryczałt już na etapie rejestracji. Dowiedz się więcej o zakładaniu działalności gospodarczej i wyborze formy opodatkowania od pierwszego dnia.
Jak rozliczać ryczałt – ewidencja, terminy płatności i PIT-28
Ewidencja przychodów
Przedsiębiorca na ryczałcie ma obowiązek prowadzenia ewidencji przychodów, przy czym dla każdej stawki ryczałtu należy prowadzić odrębną ewidencję. Ewidencja powinna być uzupełniana na bieżąco, najpóźniej do 20. dnia następnego miesiąca. W przeciwieństwie do KPiR, w ewidencji tej nie rejestruje się kosztów.
Terminy wpłat ryczałtu
Ryczałt płacisz zaliczkowo w trybie miesięcznym lub kwartalnym:
- Rozliczenie miesięczne – wpłata do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który płacisz ryczałt
- Rozliczenie kwartalne – dostępne, jeśli Twoje przychody w poprzednim roku nie przekroczyły 200 000 euro; wpłata do 20. dnia po zakończeniu kwartału
Zeznanie roczne PIT-28
Roczne rozliczenie ryczałtu składasz na formularzu PIT-28 do 30 kwietnia roku następnego. Termin ten obowiązuje od 2022 roku i jest jednolity z terminem PIT-36 czy PIT-36L. Pamiętaj, że ryczałt wyklucza wspólne rozliczenie z małżonkiem oraz rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko w ramach tej formy opodatkowania.
Odliczenia dostępne na ryczałcie
Mimo braku możliwości odliczania kosztów, ryczałtowcy mogą pomniejszyć podstawę opodatkowania o:
- 50% zapłaconych składek ZUS społecznych
- Składki zdrowotne w określonej kwocie ryczałtowej (od 2022 roku, w zależności od wybranej stawki ryczałtu)
JPK_V7M a ryczałt ewidencjonowany od 2026 roku
Od 2026 roku czynni podatnicy VAT rozliczający się ryczałtem mają obowiązek składania JPK_V7M. Dla pozostałych ryczałtowców (zwolnionych z VAT) obowiązek ten wchodzi w życie od 2027 roku. Oznacza to, że ryczałtowcy będący płatnikami VAT muszą dostosować swoje systemy księgowe i procesy fakturowania do nowych wymogów sprawozdawczych.
Kiedy ryczałt się opłaca – praktyczne wskazówki
Ryczałt przynosi realne oszczędności podatkowe w konkretnych sytuacjach. Poniżej znajdziesz przypadki, w których ta forma opodatkowania jest najkorzystniejsza:
- Niskie koszty prowadzenia działalności – jeśli wydatki na firmę są minimalne (np. freelancer pracujący z domu), brak odliczenia kosztów nie jest stratą
- Działalność usługowa z niską stawką ryczałtu – np. roboty budowlane opodatkowane 5,5% mogą być bardziej korzystne niż skala podatkowa przy stawce 32%
- Wysokie przychody, niskie marże – przy stawce 12% lub 15% i niskich kosztach ryczałt może być tańszy niż podatek liniowy 19%
- Prosta struktura działalności – jednoosobowe firmy usługowe, małe sklepy, freelancerzy
Ryczałt nie opłaca się, gdy ponosisz wysokie koszty (zakup towarów, sprzętu, wynagrodzenia pracowników), bo nie możesz ich odliczyć od podstawy opodatkowania. W takiej sytuacji warto rozważyć podatek liniowy lub skalę podatkową.
Jeśli dopiero startujesz z biznesem, przeczytaj też nasz poradnik jak skutecznie wystartować z własną firmą w 2026 roku.
Ryczałt dla freelancerów i małych firm – praktyczne zastosowanie
Ryczałt jest szczególnie popularny wśród freelancerów i małych firm usługowych. Programiści, graficy, tłumacze, copywriterzy czy konsultanci mogą skorzystać ze stawek 12% lub 15%, co przy niskich kosztach działalności daje realne oszczędności w porównaniu z podatkiem liniowym wynoszącym 19%.
Dla małych firm handlowych lub gastronomicznych stawki 3%, 5,5% czy 8,5% również mogą być bardzo atrakcyjne. Ważne jest jednak dokładne przyporządkowanie działalności do właściwego kodu PKWiU i odpowiedniej stawki ryczałtu – błędna klasyfikacja może skutkować zaległościami podatkowymi.
Jeśli prowadzisz firmę w Białymstoku i potrzebujesz wsparcia w wyborze optymalnej formy opodatkowania, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych księgowość Białystok to usługa, którą oferuje nasze biuro rachunkowe. Pomagamy zarówno nowym przedsiębiorcom, jak i firmom planującym zmianę formy opodatkowania.
Warto też sprawdzić nasze usługi z zakresu kadr i płac, jeśli zatrudniasz pracowników lub planujesz rozszerzenie działalności.
Zmiana na ryczałt w 2026 roku – jak to zrobić?
Zmiana formy opodatkowania na ryczałt jest możliwa raz w roku – na początku nowego roku podatkowego. Oświadczenie o wyborze ryczałtu składasz do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskałeś pierwszy przychód w nowym roku. W praktyce, jeśli pierwszą fakturę wystawisz w styczniu, masz czas do 20 lutego.
Jeśli chcesz zmienić formę opodatkowania z ryczałtu na skalę podatkową lub podatek liniowy, obowiązują te same terminy. Zmiana wymaga aktualizacji danych w CEIDG. Pamiętaj, że wybrana forma opodatkowania obowiązuje przez cały rok podatkowy i nie można jej zmienić w trakcie roku.
Śledź aktualne zmiany podatkowe na naszym blogu – sprawdź zmiany w podatkach dla przedsiębiorców i bądź na bieżąco.
Ryczałt ewidencjonowany – podsumowanie obowiązków
Poniżej zebrano najważniejsze obowiązki przedsiębiorcy rozliczającego się ryczałtem:
- Prowadzenie ewidencji przychodów z podziałem na stawki ryczałtu
- Wpłata ryczałtu miesięcznie lub kwartalnie (do 20. dnia następnego okresu)
- Złożenie zeznania rocznego PIT-28 do 30 kwietnia
- Składanie JPK_V7M (od 2026 r. dla czynnych podatników VAT)
- Zgłoszenie wyboru formy opodatkowania w terminie
Prawidłowe rozliczenie ryczałtu wymaga znajomości przepisów i aktualnych stawek. Jeśli chcesz mieć pewność, że Twoje rozliczenia są bezbłędne, zapoznaj się z ofertą naszego biura rachunkowego w Białymstoku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na ryczałcie można jednocześnie prowadzić kilka rodzajów działalności o różnych stawkach?
Tak, przedsiębiorca może prowadzić kilka rodzajów działalności opodatkowanych różnymi stawkami ryczałtu. Warunkiem jest prowadzenie odrębnej ewidencji przychodów dla każdej stawki. Jeśli nie można jednoznacznie przypisać przychodu do konkretnej stawki, stosuje się najwyższą stawkę spośród tych, które dotyczą prowadzonej działalności. Dlatego dokładna klasyfikacja działalności według PKWiU jest kluczowa dla prawidłowego i korzystnego rozliczenia.
Co się dzieje, gdy przekroczę limit 2 000 000 euro przychodu w trakcie roku – czy tracę ryczałt od razu?
Nie – przekroczenie limitu w trakcie roku podatkowego nie powoduje utraty prawa do ryczałtu w tym samym roku. Opodatkowanie ryczałtem obowiązuje do końca bieżącego roku podatkowego. Dopiero od kolejnego roku podatkowego przedsiębiorca jest zobowiązany wybrać inną formę opodatkowania (np. skalę podatkową lub podatek liniowy). Warto jednak monitorować przychody i z wyprzedzeniem przygotować się na zmianę formy rozliczania.
Czy przedsiębiorca na ryczałcie może skorzystać z ulgi B+R lub ulgi na innowacyjnych pracowników?
Nie – ulga B+R (badania i rozwój) oraz ulga na innowacyjnych pracowników są zarezerwowane wyłącznie dla podatników rozliczających się na zasadach ogólnych (skala podatkowa) lub podatkiem liniowym. Ryczałtowcy nie mają dostępu do tych ulg, ponieważ podstawą opodatkowania w ryczałcie jest przychód, a nie dochód. Jeśli planujesz inwestycje w badania i rozwój, warto rozważyć zmianę formy opodatkowania przed kolejnym rokiem podatkowym.
Jak wygląda zmiana formy opodatkowania z ryczałtu na skalę podatkową lub podatek liniowy – jakie są terminy i formalności?
Zmiana formy opodatkowania z ryczałtu na inną formę jest możliwa od początku nowego roku podatkowego. Wystarczy złożyć oświadczenie (aktualizację w CEIDG) do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w nowym roku. W praktyce, jeśli pierwsze przychody pojawią się w styczniu, termin upływa 20 lutego. Nie ma możliwości zmiany formy opodatkowania w trakcie trwającego roku podatkowego.
Czy wspólnicy spółki cywilnej i spółki jawnej mogą rozliczać się ryczałtem i jakie warunki muszą spełnić?
Tak, wspólnicy spółki cywilnej i spółki jawnej mogą wybrać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, ale muszą spełnić kilka warunków. Wszyscy wspólnicy muszą złożyć oświadczenie o wyborze ryczałtu – decyzja musi być jednomyślna. Ponadto spółka jako całość nie może w poprzednim roku przekroczyć limitu 2 000 000 euro przychodu. Warto też pamiętać, że spółka cywilna prowadzi wówczas wspólną ewidencję przychodów, a każdy wspólnik rozlicza swój udział w przychodach proporcjonalnie do udziału w zysku.